ممنون از همتون برای روز خوبی که با هم داشتیم.

پ.ن : جمعه ۲۱ فروردین ارتفاعات شیرپلا

ساعت پنج بعد از ظهر بود که از ملایر به قصد بازدید از تپه باستانی نوشیجان حرکت کردیم. راه آنچنان طولانی نبود و بعد از تقریبا بیست کیلومتر رانندگی در جاده همدان تپه شروع به خودنمایی کرد. قلعه سه هزار ساله همچنان پابرجا بر تپه نوشیجان نمایان بود و می رفت در سرخی روز ششم فروردین ماه ۱۳۸۸ یکی دیگر از صدها هزار روز پایداری اش را به شب پیوند بزند.

با نگاهی کلی به قلعه فهمیدیم که قلعه از سه بخش اصلی دژ، معبد و تالار تشکیل شده. دژ که دارای معماری نسبتا ساده تری است محل استراحت سربازان بوده که دارای چند قسمت کوچکتر نیز است که با توجه به کوره ها و تاقچه های موجود در آن احتمالا آشپزخانه دژ هستند. در دژ همچنین بخش هایی برای استفاده به عنوان کمین و سنگر وجود دارد. قسمت بعدی قلعه، معبد بود که به شکل نیم صلیبی و دارای طاقچه های نسبتا زیادی در دیوار های خود بود. نکته جالب در مورد معبد ورودی های کوتاه آن بود که دلیلش می تواند بوجود آوردن حالت ادای احترام در ورود کنندگان به معبد بوده باشد. قسمت بعدی قلعه که بزرگترین قسمت آن نیز می باشد تالار ستون دار است که آثار به جا مانده حکایت از وجود دوازده ستون در آن داشت و نیز دیوار های آن دارای تزئینات بیشتری نسبت به سایر قسمت های قلعه است. جالب ترین نکته در مورد تالار وجود حفره ای غار مانند درست در وسط آن است که حدودا طولانی نیز به نظر می رسد و توضیحی در مورد آن ننوشته اند. اگر بخواهیم حدس بزنیم باید گفت احتمالا مسیری زیر زمینی است برای موارد ضروری و شاید فرار.

ساعتی از حضور روی تپه گذشته بود و هوا داشت تاریک می شد. با احساسی سرشار از غرور قلعه سه هزار ساله را با خاطراتش تنها می گذاریم و از تپه پایین می رویم.

نوشته زیر خلاصه ای از توضیحاتی است که در بروشور معرفی تپه خواندیم:

بنای تاریخی نوشیجان در حدود ۲۰ کیلومتری شمال غرب ملایر و ۶۰ کیلومتری جنوب همدان بر فراز تپه ای به ارتفاع تقریبی ۳۷ متر قرار گرفته است. این اثر که ابتدا به صورت تپه ای باستانی بود از سال ۱۳۴۶ مورد کاوش های باستان شناسی قرار گرفت و در نتیجه شش فصل کاوش صورت گرفته ۳ دوره تاریخی در آن شناسایی شد.

آثار فوقانی مربوط به دوره پارت، لایه میانی استقرار هایی از دوره حخامنشی و آثار تحتانی که روی سازه طبیعی تپه بنا گردیده از دوره ماد (اوایل قرن ۸ ق.م) بر جای مانده است.

سازه های مختصر دو دوره پارتی و هخامنشی این تپه باستانی پس از مطالعات کافی برداشته شد و آثار اصلی شامل دژ، معبد و تالار ستون دار از اوایل دوره پابرجاست.

عناصر این مجموعه به عنوان نخستین الگوهای معماری ایرانی در فلات قاره ایران از منحصربه فردترین و ارزشمندترین آثار موجود کشور محسوب می شود.

نوشیجان شامل اجزای زیر است:

ü بنای قدیمی جبهه غربی ( نخستین نیایشگاه )

ü تالار ستون دار ( آپادانا )

ü معبد مرکزی ( دومین نیایشگاه )

ü اتاق ها و انبار ها

ü تونل

ü حصار و دژ

این اثر به شماره ۷۶۳ در تاریخ ۳/۱۱/۱۳۴۶در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

نکته: از این به بعد سعی می کنم کمی در مورد ملایر (شهرم) بنویسم.